Το φάντασμα του Αλέξανδρου Ιόλα αναρωτιέται …

που είναι τα δεκάδες έργα του που βρίσκονταν στην βίλα του στην Αγία Παρασκευή;

Ένας από τους μεγαλύτερους συλλέκτες της «μοντέρνας εποχής» και ένας πολύ σημαντικός άνθρωπος για τα εικαστικά πράγματα της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής, υπάρχει στο νου μας σαν μύθος, σαν ένα όνομα που κάτι μας λέει αλλά δεν είμαστε σίγουροι τι ξέρουμε ακριβώς για αυτόν.

Ο Αλέξανδρος Ιόλας, πέθανε στην Αθήνα το 1987 αρκετά πικραμένος από τον πόλεμο των ΜΜΕ και την άκρως συντηρητική στάση των συμπατριωτών του.

Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1908, ένα από τα πολλά ελληνικά διαμάντια που έβγαλε η πόλη αυτή. Σε νεαρή ηλικία ήρθε στην Αθήνα, με συστατική επιστολή του Καβάφη, όπου σπούδασε χορό. Ως χορευτής πήγε στο Βερολίνο, συνέχισε την εκπαίδευση του, και με την έναρξη του χιτλερισμού μετακόμισε στο Παρίσι. Εκεί γνωρίζει όλες τις μεγάλες προσωπικότητες των τεχνών και αναπτύσσει φιλία με καλλιτέχνες όπως ο Ντε Κίρικο. Βέβαια, εκεί του μπαίνει το μικρόβιο του συλλέκτη έργων τέχνης, και σιγά-σιγά με οικονομίες αγοράζει κάποια έργα. Λίγα χρόνια αργότερα θα μετακομίσει στην Αμερική όπου θα χορέψει στην Όπερα της Νέας Υόρκης.

Ένα ατύχημα όμως θα σταματήσει την καριέρα του στον χορό, και θα αφοσιωθεί στην άλλη του αγάπη τα εικαστικά. Όσοι γνώρισαν τον Ιόλα δηλώνουν τυχεροί -αν μη τι άλλο. Από τις περιγραφές, φαίνεται ως ένας πλούσιος σε χαρακτηριστικά άνθρωπος, με τρομερή ευφυΐα και οξυδέρκεια στο να αναγνωρίζει ταλέντα, με πολλούς αληθινούς φίλους, και με μια φλεγματική προσωπικότητα, που συνήθως συνοδεύει ιδιοφυείς ανθρώπους σαν και τον Ιόλα.

Η ζωή του στη Νέα Υόρκη περιστρέφεται γύρω από την γκαλερί Ουγκό, στην οποία είναι συνεταίρος, και μετέπειτα θα γίνει αποκλειστικός ιδιοκτήτης. Θα εκθέσει Max Ernst, Takis, Niki de Saint Phalle, De Chirico, Andy Warhol. Με τα χρόνια ανοίγει και τέσσερις ακόμα γκαλερί σε Γενεύη, Μιλάνο. Μαδρίτη και Παρίσι.

Όλα αυτά τα χρόνια που ο Ιόλας είναι ο πιο δραστήριος γκαλερίστας της Ευρώπης, στήνει σημαντικές ιδιωτικές συλλογές, και συνεχίζει να ενδιαφέρεται και να προωθεί Έλληνες καλλιτέχνες στο εξωτερικό μέσα από τις γκαλερί του αλλά και από επαφές του με συλλέκτες - λέγεται ότι όλο το Hollywood είχε πίνακες του Τσαρούχη. Η οργανωτικότητα του είναι ιστορική καθώς τα αρχεία του στην γκαλερί του Παρισιού ξεπερνούν πολλές βιβλιοθήκες ιστορίας τέχνης της Ευρώπης. Η εκδοτική του δραστηριότητα είναι εξίσου σημαντική.

Όλα τα παραπάνω είναι λίγα από τα πολλά που συνοδεύουν το όνομα αυτού του ανθρώπου. Ο Ιόλας, παρ' όλες τις δόξες του, διατηρούσε την φρούδη ελπίδα ότι το Ελληνικό κράτος θα ενδιαφερόταν για για όλη αυτή την προσφορά που ήθελε να δώσει...χωρίς αντάλλαγμα μέσα από μια τεράστια συλλογή έργων, και την πρωτοβουλία του να χτίσει ένα μουσείο σύγχρονης τέχνης όπου θα δώριζε και θα στέγαζε όλα αυτά τα έργα (το χτίσιμο και το σχεδιασμό του επιμελήθηκαν από κοινού ο Τσαρούχης με τον σπουδαίο αρχιτέκτονα Πικιώνη).

Δεν πιστεύω να φαντάζεται κανείς ότι αυτό είχε αίσιο τέλος; ...Δυστυχώς, το ελληνικό κράτος έδειξε για ακόμα μια φορά την ανικανότητα του. Ενώ από τότε ο Ιόλας αντιμετώπιζε προβλήματα από τον τύπο, - χαρακτηριστικό το άρθρο του 1985 στο περιοδικό ΕΙΚΟΝΕΣ όπου ο δημοσιογράφος Δημήτρης Λυμπερόπουλος έγραφε άρθρο με τίτλο «ο γιος του Σατανά» αναφερόμενος στον συλλέκτη- ακόμα και σήμερα η βίλα μένει ένα ερείπιο, όλα τα έργα -αμύθητης αξίας πίνακες και γλυπτά- έχουν κλαπεί/ απομακρυνθεί/ βεβηλωθεί και το κτίριο μένει στο έλεος του...καθενός.

Η ομάδα Φιλοπάππου, μια πρωτοβουλία εικαστικών που λειτουργεί ως μια οργανική ομάδα από το 2000 (Μάντυ Αλμπάνη, Γιώργος Γιαννακόπουλος, Μαίρη Ζυγούρη, Νίκος Παπαδόπουλος, Τερέζα Παπαμιχάλη, Αγγελική Σβορώνου, ¶ννα Τσουλούφη, Κώστας Χριστόπουλος) ενεργοποιεί χώρους και ασχολείται εδώ και ένα χρόνο περίπου με το ζήτημα αυτό, απλά θέτοντας προβληματισμούς για το μέλλον του οικοπέδου, του σπιτιού και ένα δυο έργων που έχουν μείνει μέσα στο σπίτι -μόνο και μόνο γιατί είναι πολύ βαριά για να μετακινηθούν-. Παράλληλα συλλέγουν πληροφορίες για τον χώρο από τότε που ζούσε ο Ιόλας μέχρι σήμερα. Έχουν επισκεφθεί το χώρο, έχουν φωτογραφίσει την εγκατάλειψη, και τα λιγοστά ρούχα του συλλέκτη που βρέθηκαν παρατημένα...

Το ανοιχτό κάλεσμα της ομάδας Φιλοπάππου για το project 'Αλέξανδρος Ιόλας' δεν είναι τίποτε άλλο από ερωτήματα. Όχι θέσεις ούτε 'κλειστές' απόψεις περί τέχνης. ¶λλωστε, τα ερωτήματα είναι αυτά που προσδιορίζουν τους ορίζοντες προσέγγισης των πραγμάτων. Θέτουν, με άλλα λόγια, τις προϋποθέσεις. Σας καλούμε λοιπόν να ορίσετε τις προϋποθέσεις αρθρώνοντας ερωτήματα, μόνο ερωτήματα, τα δικά σας ερωτήματα σε σχέση με το θέμα 'Αλέξανδρος Ιόλας'.

Εκτός από κάλεσμα, είναι ένα θέμα που απευθύνεται στην κοινότητα των εικαστικών αλλά όχι μόνο, και το σημαντικό που θέτει είναι η βεβήλωση του χώρου, η εγκατάλειψη και οι όποιες τρύπες του συστήματος που το αφήνουν έρμαιο.

Πως θα γίνει αυτός ο χώρος να ενεργοποιηθεί; Να ανήκει στους καλλιτέχνες, να γίνει χώρος εκδηλώσεων και διαλέξεων; Δεν αρκεί μόνο η καλή διάθεση του Δήμου Αγίας Παρασκευής ο οποίος διεκδικεί τον χώρο...

Ο διεθνούς φήμης γλύπτης Takis στηρίζει τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα διαθέτοντας 100 έργα τέχνης/μαγνητικοί τοίχοι που θα παρουσιαστούν στο πλαίσιο της έκθεσης «Μαγνητικοί Τοίχοι 2009» στην γκαλερί Xippas, Λεωφόρος Δημοκρατίας 196, Αχαρναί (Έξοδος 7 Αττικής Οδού) από τις 25 Νοεμβρίου έως τις 5 Δεκεμβρίου 2009.

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 25 Νοεμβρίου 2009, στις 20:00, όπου μόνο για την ημέρα αυτή τα έργα θα πωλούνται στο 1/3 της αξίας τους. Τα έργα που θα παρουσιαστούν είναι: Mαγνητικοί τοίχοι, μια Τέχνη Χωρίς Σύνορα. Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα στο 210 5200500 ή επισκεφτείτε το mini site για πληροφορίες και φωτογραφίες των έργων

96, Αχαρναί (Έξοδος 7 Αττικής Οδού) από τις 25 Νοεμβρίου έως τις 5 Δεκεμβρίου 2009.

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 25 Νοεμβρίου 2009, στις 20:00, όπου μόνο για την ημέρα αυτή τα έργα θα πωλούνται στο 1/3 της αξίας τους. Τα έργα που θα παρουσιαστούν είναι: Mαγνητικοί τοίχοι, μια Τέχνη Χωρίς Σύνορα. Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα στο 210 5200500 ή επισκεφτείτε το mini site για πληροφορίες και φωτογραφίες των έργων

O γλύπτης Takis για τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα: Έκθεση 100 έργων για την ενίσχυση της δράσης τους

30.10.09

Δελτίο Τύπου - Ο διεθνούς φήμης γλύπτης Takis στηρίζει τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα διαθέτοντας 100 έργα τέχνης/μαγνητικούς τοίχους που θα παρουσιαστούν στο πλαίσιο της έκθεσης «Μαγνητικοί Τοίχοι 2009» στην γκαλερί Xippas, Λεωφόρος Δημοκρατίας 196, Αχαρναί (Έξοδος 7 Αττικής Οδού) από τις 25 Νοεμβρίου έως τις 5 Δεκεμβρίου 2009. Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 25 Νοεμβρίου 2009, στις 20.00 , όπου μόνο για την ημέρα αυτή τα έργα θα πωλούνται στο 1/3 της αξίας τους. Τα έργα που θα παρουσιαστούν είναι: Μαγνητικοί τοίχοι, μια Τέχνη Χωρίς Σύνορα. Ο Takis, μια καλλιτεχνική φύση με οξύ επιστημονικό πνεύμα, διακρίνεται εδώ και δεκαετίες για την πρωτότυπη προσέγγιση της τέχνης μέσα από την επιστήμη αποδίδοντας στα έργα του τη δυναμική των μαγνητικών πεδίων. Για την ιδιαιτερότητα και τη σημασία των έργων του, του έχει απονεμηθεί δίπλωμα ευρεσιτεχνίας από το Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας, ενώ τιμήθηκε από τον Πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας Φρανσουά Μιτεράν με τη διάκριση του Ταξιάρχη των Γραμμάτων και των Τεχνών. Ο ίδιος είναι ιδρυτής του Κέντρου Έρευνας Τέχνης και Επιστήμης (ΚΕΤΕ), ενώ έχει εκπροσωπήσει την Ελλάδα στην 4η Μπιενάλε της Βενετίας. Με αίσθημα βαθιάς κοινωνικής ευαισθησίας αναζητούσε τρόπο να βρεθεί κοντά στους πληθυσμούς που δοκιμάζονται σκληρά από τη βία και τις επιδημίες και έτσι αποφάσισε να στηρίξει το έργο των Γιατρών Χωρίς Σύνορα μέσα από τη δωρεά 100 μοναδικών έργων (μαγνητικών τοίχων), από την πώληση των οποίων το 80% των εσόδων θα διατεθεί για την ενίσχυση της δράσης της οργάνωσης. Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα είναι μια διεθνής, ανεξάρτητη, ιατρική ανθρωπιστική οργάνωση που παρέχει χωρίς καμία διάκριση για πάνω από 40 χρόνια ιατρική και ανθρωπιστική βοήθεια στους πληθυσμούς που πλήττονται από επιδημίες και φυσικές καταστροφές ή υφίστανται τις συνέπειες εμπόλεμων συγκρούσεων και κοινωνικού αποκλεισμού. Η οργάνωση αποτελείται διεθνώς από 19 τμήματα, ενώ πάνω από 3.700 εθελοντές (γιατροί, νοσηλευτές, τεχνικοί, ψυχολόγοι και οικονομικοί διαχειριστές) υποστηρίζουν τις αποστολές της οργάνωσης σε 70 περίπου χώρες παγκοσμίως. Το Ελληνικό Τμήμα ξεκίνησε τη δράση του το 1990. Από τότε περισσότεροι από 450 Έλληνες γιατροί, νοσηλευτές, διοικητικοί και τεχνικοί έχουν συμμετάσχει σε προγράμματα σε πάνω από 40 χώρες, ενώ σήμερα συμμετέχει ενεργά στις αποστολές στη Ζάμπια, το Νίγηρα, τη Λιβερία, τη Λ. Δημοκρατία του Κονγκό, τη Συρία και την Ελλάδα με το πρόγραμμα για τους μετανάστες χωρίς έγγραφα. Η τέχνη και η επιστήμη συναντούν και υποστηρίζουν την ανθρωπιστική δράση μέσα από τη μοναδική αυτή έκθεση που πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Ροταριανού Ομίλου Αττική Δύση και του Κέντρου Ερευνών για την Τέχνη και την Επιστήμη.

Οι «άγιοι» αστέρες

Από τις πιο αμφιλεγόμενες φιγούρες που γέννησε ο χώρος της τέχνης, ο Αντι Γουόρχολ εξακολουθεί να μας ιντριγκάρει με το έργο του 12 χρόνια μετά τον θάνατό του. Παρόλο που ήταν τόσο διάσημος και εκκεντρικός ώστε τα έργα του να αναγνωρίζονται σε όλα τα σημεία του πλανήτη (οι κονσέρβες Campbell Soup, τα κουτιά Brillo ή τα χαρτονομίσματα του δολαρίου), η νέα έκθεση «Warhol/Icon: Η Δημιουργία της Εικόνας» έρχεται να μας φωτίσει μια άγνωστη πτυχή του και να επιβεβαιώσει τον έξυπνο γρίφο που ο ίδιος ο Γουόρχολ έχει στήσει γύρω από τον εαυτό του.

Γιος μιας φτωχής οικογένειας μεταναστών από ένα χωριό της σημερινής ανατολικής Σλοβακίας, ο Γουόρχολ γεννήθηκε στο Πίτσμπουργκ και μεγάλωσε σε μια φτωχογειτονιά του Σόχο. Με το βάρος της κοινωνικής ανασφάλειας και αρκετά δυστυχισμένος ως παιδί, περνούσε τον περισσότερο χρόνο στο δωμάτιό του, όπου άρχισε να λατρεύει τους ήρωες των κόμικ, τη ζωγραφική και αργότερα τους διάσημους σταρ του κινηματογράφου. Ηταν όμορφος, φοβερά ντροπαλός και, ωστόσο, αρκετά δημοφιλής. Η σχολική επετηρίδα του έγραψε για αυτόν: «Ο Αντι ήταν μοναδικός σαν δαχτυλικό αποτύπωμα».

Καθώς οι γονείς του ήταν χριστιανοί, η πρώτη του επαφή με την τέχνη ήταν το τέμπλο του ναού και οι βυζαντινές εικόνες της βυζαντινής ελληνικής Καθολικής Εκκλησίας του Πίτσμπουργκ, όπου πήγαινε κάθε Κυριακή με την οικογένεια του ανελλιπώς. Οι βυζαντινές εικόνες τον εντυπωσίαζαν: Η θρησκευτική λατρεία και η εξύψωση ενός απλού προσώπου σε μια εξιδανικευμένη εικόνα, σε έναν άγιο, θα τον ακολουθήσουν για πάντα στη ζωή του. Αυτήν τη μεταμόρφωση ενός ανθρώπου σε σύμβολο εικόνα θα την ψάξει ο ίδιος μέσα από την εμμονή του με τη διασημότητα και τη δόξα.

Λίγες μέρες πριν από τα επίσημα εγκαίνια της έκθεσης, στεκόμαστε στην αυλή του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου με την Ελισάβετ Λύρα, εμπνευστή της έκθεσης και ιδιοκτήτρια της γκαλερί Πότνια Θηρών και τον Πολ Μοορχάους, γνωστό μελετητή του Γουόρχολ και επιμελητή της έκθεσης. Μια πολύβουη ομάδα Ελλήνων και Αγγλων κατεβάζουν και τοποθετούν τα έργα του Γουόρχολ στον χώρο της έκθεσης. Μόλις έχουν φτάσει στο μουσείο και όλοι φαίνονται ενθουσιασμένοι.

H ιδέα για αυτήν την έκθεση γεννήθηκε από την Ελισάβετ Λύρα όταν είχε δει ένα έργο αρκετά διαφορετικό από τα υπόλοιπα: Αναπαριστούσε ένα κεφάλι αγοριού φτιαγμένο από φύλλα χρυσού, φανερώνοντας τις βυζαντινές επιρροές του. Αυτή ήταν η αφορμή για το όραμα μιας έκθεσης η οποία θα συσχέτιζε τη βυζαντινή εικόνα με τα σύγχρονα πορτρέτα του Γουόρχολ. Επί τέσσερα χρόνια η Ελισάβετ Λύρα εργάστηκε πυρετωδώς και σήμερα, σε συνεργασία με την γκαλερί Haunch of Venison, πραγματοποιείται μια διπλή έκθεση στο μουσείο και την γκαλερί «Πότνια Θηρών».

Τα πορτρέτα του καλύπτουν τρεις δεκαετίες -από τα 60’s μέχρι τα τέλη των 80’s- και χωρίζεται σε τρεις ενότητες: Φήμη, λεφτά και θάνατος.

Ο Γουόρχολ είχε εμμονή με τη φήμη και τους διάσημους ανθρώπους. Στα 60’s τα πορτρέτα του είναι πιο απλά, σχεδόν φωτογραφικά. Ομως, όσο μπαίνουμε στα 70’s τα πρόσωπα γίνονται όλο και πιο ζωγραφισμένα και τόσο ωραιοποιημένα που θυμίζουν μάσκες. Με αυτόν τον τρόπο, ο καλλιτέχνης εκθέτει και αναλύει τη διαδικασία της φήμης: Οσο πιο διάσημο γίνεται ένα πρόσωπο τόσο πιο πολύ απομακρύνεται από τον εαυτό του. Το πραγματικό πρόσωπο επισκιάζεται και μεταμορφώνεται σταδιακά σε μια γκλάμορους, εικονική αναπαράσταση. Μέσα από την έκθεση των μίντια, του κινηματογράφου ή της τηλεόρασης, ένας απλός, συνηθισμένος άνθρωπος μεταμορφώνεται σε μια διάσημη εικόνα, σε ένα σύμβολο το οποίο ο κόσμος λατρεύει ? όπως ακριβώς είχε δει να συμβαίνει στις βυζαντινές εικόνες με τους αγίους. Με τον ίδιο τρόπο, ο Γουόρχολ αγιοποιεί και εξυψώνει τις μεγάλες διασημότητες του κινηματογράφου, της ιστορίας, της πολιτικής και του ποδοσφαίρου, οι οποίοι του δανείζουν το διάσημο πρόσωπό τους: Τζάκι Κένεντι, Μέριλιν Μονρό, Μάο, Ελβις Πρίσλεϊ, πριγκίπισσα Νταϊάνα, Λάιζα Μινέλι, Ιόλας.

«Ο Γουόρχολ, μέσα από τα έργα του, εκθέτει την τραγική πλευρά της φήμης. Και αυτό είναι ένα από τα στοιχεία που κάνει αυτή την έκθεση τόσο σχετική με την εποχή μας και όλη αυτή την εμμονή με τη διασημότητα. Τα έργα του μας υπενθυμίζουν ότι η φήμη έρχεται με το τίμημά της», σχολιάζει ο επιμελητής της έκθεσης. Γι’ αυτόν τον λόγο, ο τελευταίος χώρος με τα πορτρέτα που ζωγράφιζε ο Γουόρχολ στα 80’s είναι πιο σκοτεινός και έχει ως θέμα τον θάνατο. Στο τελευταίο αυτό δωμάτιο, το πραγματικό πρόσωπο και η ταυτότητά του έχει εξαφανιστεί εντελώς· εδώ βλέπουμε, πρώτα από όλα, το πορτρέτο του ίδιου του Γουόρχολ, μετά της Μέριλιν, του Στάλιν και τoυ Μέγα Αλέξανδρου. «Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι ο Γουόρχολ ενδιαφερόταν μόνο για το γκλάμουρ και το χρήμα», συμπληρώνει ο επιμελητής. «Αυτή η έκθεση αποκαλύπτει το βάθος και την ουσία του καθώς μέσα από τα έργα του ξεσκεπάζει την περίπλοκη διαδικασία προς τη διασημότητα. Πίσω από την εκκεντρική persona του Γουόρχολ, κρύβεται ένας σοβαρός καλλιτέχνης».

Στον αντίποδα της έκθεσης «Warhol/Icon» βρίσκονται τα κινηματογραφικά πορτρέτα του «Warhol: Screen Tests». Εκατό από τα κινηματογραφικά τρίλεπτα φιλμάκια που είχαν γυριστεί στο μυθικό Factory προβάλλονται στην γκαλερί «Πότνια Θηρών» στην πληρέστερη έκθεση που έχει γίνει ποτέ μέχρι σήμερα. To ασημένιο εργαστήριο του Γουόρχολ, το Factory, ήταν δημοφιλές σε όλους τους αβανγκάρντ καλλιτέχνες της νεϋορκέζικης σκηνής ως ένας χώρος σεξουαλικής και καλλιτεχνικής ελευθερίας. Εκεί ο Γουόρχολ δούλευε πυρετωδώς τα πορτρέτα του, γύριζε ταινίες και έκανε δοκιμαστικά screen tests κινηματογραφώντας πολλά διαφορετικά πρόσωπα. Από το 1964-66 υπολογίζεται ότι 189 άτομα πόζαραν στην κάμερά του ?από τους Ντένις Χόπερ, Λου Ριντ και Νταλί ώς τις Νίκο, Σέτζγουικ κ.ά. Αυτό που τους ζητούσε ήταν να μείνουν ακίνητοι και να κοιτάνε απλώς την κάμερα χωρίς να κάνουν τίποτα απολύτως, παρά μόνο να είναι ο εαυτός τους.

«Σε αυτά τα έργα βλέπουμε πόσο σημαντικός καλλιτέχνης είναι. Απογυμνώνει με τον φακό του τα πρόσωπα που κινηματογραφεί εκφράζοντας σε βάθος την ευάλωτη φύση τους. Αυτά τα εσωτερικά πορτρέτα βρίσκονται στην αντίθετη όχθη από εκείνα που εκτίθενται στο Βυζαντινό Μουσείο», σχολιάζει η Ελισάβετ Λύρα για τα screen tests.

Στην ερώτηση μας τι ήταν τελικά αυτό που την ενέπνευσε να οργανώσει αυτές τις δύο εκθέσεις του Γουόρχολ μάς αναφέρει την κρυφή θρησκευτικότητά του, τη βυζαντινή του ταυτότητα -ο Γουόρχολ πήγαινε κάθε μέρα στην εκκλησία όλη τη ζωή του, όπως τους αποκάλυψε ο 88χρονος αδελφός του- αλλά και φυσικά τη σημαντικότητά του ως καλλιτέχνη. Η Ελισάβετ Λύρα, που έχει διατελέσει διευθύντρια στο ελληνικό παράρτημα του οίκου Christie’s, θυμάται: «Οταν ήμουν 26 χρονών, με πήρε τηλέφωνο ο Ιόλας για να μου πει ότι θα παρουσιάσει τον -Μυστικό Δείπνο- του Γουόρχολ στην γκαλερί του. Ως τραγική ειρωνεία, ήταν και το τελευταίο έργο του».-

Η ΕΡΩΤΙΚΗ ΖΩΓΡΑΦΟΣ

Οι φιλήδονοι πίνακες των εκατομμυρίων

Κυριακή 23 Απριλίου 2000

Χόρτασε τον έρωτα και την κοσμική ζωή αλλά δεν πρόλαβε να δει τα έργα της να μοσχοπουλιούνται στις δημοπρασίες και τους κριτικούς να γράφουν εγκώμια για τη ζωγραφική της. Ο κόσμος ανακάλυψε αργά ­ όπως συμβαίνει πάντα ­ το ταλέντο της Ταμάρα ντε Λεμπίτσκα

Εν ζωή γνώρισε τη δόξα και το χρήμα αλλά όχι την καλλιτεχνική αναγνώριση. Αυτή ήρθε μετά θάνατον. Η Ταμάρα ντε Λεμπίτσκα έζησε έντονα ως την τελευταία στιγμή, όταν παρά τα 80 της χρόνια δεν έπαυε να αποζητά τον έρωτα και τις κοσμικές συναναστροφές. Την ανακάλυψαν ξανά προσφάτως στις δημοπρασίες έργων τέχνης οι αστέρες του Χόλιγουντ και άρχισαν να συλλέγουν μανιακώς τους πίνακές της, ανεβάζοντας τη ζωγραφική αξία τους στα ύψη. Τα γυμνά της, που μέχρι πρότινος είχαν απορριφθεί από τους τεχνοκριτικούς ως σοφτ πορνό, συγκαταλέγονται τώρα στα πλέον περιζήτητα έργα της ζωγραφικής του 20ού αιώνα και η δημιουργός τους καταλαμβάνει τη θέση που της αξίζει στο πάνθεον των σημαντικότερων ζωγράφων της εποχής, πλάι στον Νταλί και στον Λεζέρ.

Γεννήθηκε στη Ρωσία ή στην Πολωνία μεταξύ 1894 και 1902. Γόνος πλούσιας οικογένειας με μητριαρχική παράδοση, μεγάλωσε στον ροζ, γυάλινο κόσμο της μεγαλοαστικής τάξης και παντρεύτηκε έναν γοητευτικό Ρώσο της καλής κοινωνίας, τον Ταντέους Λέμπικι. Το ζευγάρι ξέφυγε από τους οργισμένους μπολσεβίκους και μετανάστευσε στο Παρίσι μαζί με όλη την έκπτωτη αριστοκρατία τής πάλαι ποτέ τσαρικής Ρωσίας.

Ζωγραφική τη μέρα, φλερτ το βράδυ

Αφραγκη, με τον γάμο της να πνέει τα λοίσθια και έναν σύζυγο να τη χτυπάει, αποφάσισε να δουλέψει. Πού όμως; Η μόνη αξιοπρεπής εργασία για κοπέλες της τάξης της εκείνη την εποχή ήταν το μόντελινγκ σε οίκους μόδας. Η χυμώδης Ντε Λεμπίτσκα ήταν όμως ακατάλληλη για τα λεπτεπίλεπτα πρότυπα της Σανέλ. Ακολουθώντας την προτροπή της αδελφής της να αξιοποιήσει το ταλέντο της στη ζωγραφική, αποφάσισε να πάει σε μια κρατική Σχολή Καλών Τεχνών. Είχε βρει τον εαυτό της. Περνούσε ατέλειωτες ώρες στο Λούβρο μελετώντας τη χρήση του φωτός στους πίνακες των ολλανδών ζωγράφων και τη ζωντάνια του χρώματος στους ιταλούς. Μελετούσε τους κυβιστές, τους μοντερνιστές και τον Πικάσο, για να συνθέσει στο τέλος ένα δικό της στυλ που αντλούσε έμπνευση από όλα, δίχως να αντικατοπτρίζει όμως φανερές επιρροές από κανέναν. Αφήνοντας στο περιθώριο τον πρώην μεγάλο της έρωτα και σύζυγό της, έδωσε τον καλύτερο εαυτό της στην τέχνη και στην μποέμικη ζωή. Ζωγράφιζε λαίμαργα την ημέρα, φλερτάριζε και γύριζε στα μπαρ τις νύχτες. Εβρισκε όμορφες γυναίκες και άντρες στον δρόμο και στα παρισινά καφέ και τους πρότεινε να της ποζάρουν. Η φιλήδονη και εντυπωσιακή στην εμφάνιση ζωγράφος δεν έμενε ωστόσο εκεί: της άρεσε να κατακτά τα μοντέλα της και να κοιμάται μαζί τους. Στο ξέφρενο Παρίσι του Μεσοπολέμου η εκκεντρική Ρωσίδα ταίριαξε απόλυτα. Τέτοια ήταν η υπερένταση και η ανυπομονησία της να κατακτήσει την Πόλη του Φωτός, που χρειαζόταν τη βοήθεια ηρεμιστικών για να κοιμάται τα βράδια. Λάτρευε τα κοσμικά πάρτι, το θέατρο, την όπερα και τα καμπαρέ. Συμμετείχε στα περιβόητα όργια των παρισινών καλλιτεχνικών κύκλων. Το παιχνίδι της σαγήνης ήταν για εκείνη τόσο ελκυστικό όσο και η τέχνη της. Παράλληλα δούλευε πυρετωδώς.

Την ώρα που ο άντρας και η μικρή κόρη της κοιμούνταν στο σπίτι εκείνη έψαχνε ερωτικές εμπειρίες στα σκοτεινά κλαμπ του Σηκουάνα και στα κρεβάτια των αστικών οίκων. Ηταν και η ίδια μια φιγούρα που δεν περνούσε απαρατήρητη: με τη μακριά πίπα της από ελεφαντοστό και τα μεγάλα ζεστά μάτια της καθήλωνε τους συνομιλητές της και μετά τους αποπλανούσε. Ηταν ένα «κακό κορίτσι».

Τις σεξουαλικές συνευρέσεις της συνόδευε συνήθως η κοκαΐνη. Είχε ήδη γίνει η πολυσυζητημένη περσόνα του Παρισιού της δεκαετίας του '20 και αυτό ήταν ίσως που στιγμάτισε το έργο της ως μη σημαντικό. Τα κουτσομπολιά και τα σκάνδαλα της γκλάμορους ζωής της δημιούργησαν στον κόσμο την εντύπωση ότι η Ντε Λεμπίτσκα ήταν πολύ «ελαφριά» για να την πάρει κανείς στα σοβαρά.

Εκείνη από την πλευρά της ένιωθε πάντα περήφανη που δοκίμασε τα πάντα, όπως έλεγε, υπονοώντας ότι ως καλλιτέχνις όφειλε να το κάνει. Απολάμβανε τις χάρες και των δύο φύλων, αν και η βιογράφος της θεωρεί ότι η αυτή τάση της αντανακλούσε μάλλον μια ναρκισσιστική ασεξουαλικότητα. «Ηταν υπερβολικά φιλάρεσκη και αυτό συμβάδιζε με το σεξουαλικό της ένστικτο. Στην πραγματικότητα δεν την αφορούσε η ανθρώπινη επαφή και η ερωτική αίσθηση, αλλά το να ερωτοτροπεί με τον εαυτό της».

Προκλητική και παθιασμένη

Ηταν προκλητική και γοητευτική και συνάμα γενναιόδωρη και παθιασμένη. Επέλεγε με προσοχή τα μοντέλα της. Πήγαινε στα μπαρ και έγδυνε τις γυναίκες για να διαπιστώσει αν της έκαναν, αφού τις εξέταζε σχολαστικά από την κορυφή ως τα νύχια με το μονόκλ της. Λέγεται ότι κάποτε είχε γδύσει μια φίλη της μέσα σε ένα γνωστό κλαμπ ομοφυλοφίλων και, αφού την περιεργάστηκε με τα μάτια, έβαλε το χέρι της ανάμεσα στα πόδια της κοπέλας και φώναξε: «Είναι πολύ υγρό για να μπορέσει ο ζωγράφος να συγκεντρωθεί!».

Οι πίνακές της ήταν επιτηδευμένοι: γλυπτά πρόσωπα με λαμπερά κραγιόν στα χείλη, έντονα χρώματα στα νύχια και φροντισμένα μαλλιά. Ηταν γυναίκες ερωτικές και όμορφες, γυναίκες που προσέφεραν την υπέρτατη ευχαρίστηση. Κάποτε επισκέφθηκε το κλαμπ όπου εμφανιζόταν η Τζοζεφίν Μπέικερ. «Εκανε τους θεατές της να λιώνουν από πόθο για το κορμί της. Εμοιαζε ήδη με τις φιγούρες στους πίνακές μου, οπότε δεν υπήρχε περίπτωση να μην της ζητήσω να μου ποζάρει».

Εκείνο τον καιρό ταξίδεψε στην Ιταλία, όπου απέκτησε έναν ακόμη θαυμαστή: τον διάσημο ποιητή, στρατιωτικό και λάτρη των γυναικών Γκαμπριέλε ντ' Ανούντσιο. Αρχισε να την πολιορκεί ακούραστα στέλνοντας ακόμη και ερωτικά τηλεγραφήματα στο σπίτι της, πράγμα που εξόργισε τον άντρα της. Το κλίμα ήταν ήδη οξυμένο ανάμεσά τους εξαιτίας και άλλων «ατασθαλιών» της Ντε Λεμπίτσκα. Η ζωγράφος δεν έπαψε να επιδιώκει την τελειότητα στη δουλειά της, αποζητώντας όμως πάντοτε αυτή την πιστοποίηση μέσα από το σεξ. Αυτό την τροφοδοτούσε. Ποτέ εξάλλου δεν ταύτισε το σεξ με την αγάπη. Απόδειξη το ότι δεν έκανε τον κόπο να κρύψει τις απιστίες της από τον σύζυγό της και το ότι συνετρίβη ψυχολογικά όταν εκείνος ερωτεύτηκε εν τέλει κάποια άλλη και την εγκατέλειψε.

Τρεις φορές ταξίδεψε στην Πολωνία για να τον παρακαλέσει να γυρίσει πίσω. Δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει ακόμη και τη μόλις 10 ετών τότε κόρη της για τον μεταπείσει. Οι προσπάθειες απέβησαν άκαρπες και η Ντε Λεμπίτσκα έπεσε σε βαριά κατάθλιψη. Αποφάσισε τότε να διαχωρίσει και τυπικά τον έρωτα από το σεξ μια για πάντα. Διαφορετικά της ήταν πολύ δύσκολο και επικίνδυνο να αντεπεξέλθει.

Η ζωή της δίπλα στον βαρόνο

Εν τω μεταξύ ένας άλλος, πιο ορατός, κίνδυνος πλησίαζε. Η άνοδος του Χίτλερ και η ναζιστική Γερμανία έκαναν το Παρίσι ανασφαλές. Η Ντε Λεμπίτσκα εκμεταλλεύτηκε τη στιγμή και δέχθηκε την πρόταση γάμου ενός μεγάλου θαυμαστή της και συλλέκτη, του βαρόνου Ραούλ Κάφνερ. Ο βαρόνος ήταν πραγματικός γνώστης της τέχνης, με αλάνθαστο γούστο και με μια προσωπική συλλογή που περιείχε πολλά κλασικά αριστουργήματα. Η ζωγράφος ένιωσε ότι τα έργα της θα ήταν ασφαλή κοντά του. Το ίδιο ένιωθε και για τον εαυτό της, και τον ακολούθησε στην Αμερική. Αρχικά έμειναν στην Αβάνα και το 1940 εγκαταστάθηκαν στο Χόλιγουντ. Διάσημες προσωπικότητες του Χόλιγουντ, όπως ο Ντάγκλας Φέρμπανκς, ο Τζαρλς Μπόιερ και ο Τάιρον Πάουερ, ήταν οι στενοί τους φίλοι. Η πάντα φιλήδονη Ταμάρα ένιωθε να απειλείται από τη νέα και όμορφη κόρη της. «Να λες σε όλους ότι είμαστε αδελφές» της έλεγε.

Διατηρούσε πάντα μια σχέση αγάπης - μίσους με την κόρη της. Τη λάτρευε αλλά ποτέ δεν της το έδειχνε και προτιμούσε να την αγνοεί επιδεικτικά. Η ύπαρξη της Κιζέτ, ειδικά όσο η νεαρή κοπέλα μεγάλωνε, υπενθύμιζε συνεχώς στη μητέρα της ότι γερνάει. Παρά τους ομηρικούς καβγάδες, «αγαπιόμασταν πολύ», λέει σήμερα η Κιζέτ. «Δεν τη ζήλευα ποτέ, αν και πάντα ερχόμουν δεύτερη στη ζωή της. Είχε άλλο πρόσωπο για τον υπόλοιπο κόσμο και ένα άλλο, διαφορετικό, για την οικογένειά της. Δημοσίως ήταν πάντα γοητευτική, επιτυχημένη, όμορφη. Στον ιδιωτικό της βίο ήταν δύσκολη. Νομίζω ότι τελικά λυπόταν που δεν της έμοιαζα. Δεν είχα ποτέ τη φιλοδοξία να γίνω η καλύτερη, μου έφτανε ένας καλός σύζυγος και οι δύο κόρες μου. Εκείνης δεν θα της έφταναν ποτέ».

Αν και δύσκολη, η Ντε Λεμπίτσκα ήταν αξιαγάπητη. Ο βαρόνος τής αφιερώθηκε και εκείνη του έδειχνε την εκτίμησή της. Του φερόταν ευγενικά, πιθανόν επειδή είχε εκτιμήσει πραγματικά το γεγονός ότι ο άντρας αυτός είχε αγοράσει όλους τους πίνακές της και τους είχε κρεμάσει στους τοίχους του σπιτιού τους, δίπλα στα μεγάλα έργα τέχνης της συλλογής του. Οταν εκείνος πέθανε, το 1961, της στοίχισε υπερβολικά. Ο βαρόνος ήταν ίσως ο μόνος άνθρωπος με τον οποίο ένιωσε αληθινά οικεία.

Από το 1950 και μετά η Ντε Λεμπίτσκα είχε πάει στο Μανχάταν αναζητώντας και πάλι τη δημιουργική ατμόσφαιρα της χρυσής εποχής της στο Παρίσι. Οταν χήρεψε δεν έπαψε να ζωγραφίζει και να δίνει πάρτι και δεξιώσεις. Οι πίνακές της εξακολουθούσαν όμως να μένουν απούλητοι και εκείνη λαχταρούσε να κερδίσει την αναγνώριση των Αμερικανών. Αμέσως μετά τον θάνατο του βαρόνου, έκανε μια έκθεση στην γκαλερί του Ιόλα στη Νέα Υόρκη, που όμως δεν πήγε και τόσο καλά. Οι κριτικοί αδιαφορούσαν για τη ζωγραφική της και ο Τύπος ενδιαφερόταν μόνο για την προσωπική της ζωή και τις κοσμικές εμφανίσεις της.

Ταξίδι στο Παρίσι για... σεξ

Συνέχισε να βρίσκει παρηγοριά στην αγκαλιά όμορφων, νεαρών εραστών και για να τους ευχαριστήσει τους χάριζε πολύτιμους πίνακες από την οικογενειακή συλλογή. Συνέχισε να ντύνεται με εντυπωσιακά καπέλα και ζωηρόχρωμα φορέματα και να οργανώνει πάρτι, παρά το εμφύσημα που την ταλαιπωρούσε. Λίγο πριν από τον θάνατό της, το 1980, ικέτευε τη φίλη της Ελίζαμπεθ Γκίμπελ να τη συνοδέψει στο Παρίσι. Της το αρνήθηκε. Αργότερα εξομολογήθηκε στη βιογράφο της Ντε Λεμπίτσκα τον λόγο: «Ντρεπόμουν, γιατί ήξερα ότι πήγαινε για το σεξ. Και ξέρω ότι αυτό έκανε εκεί».

Ηταν γυναίκα, πάνω απ' όλα, ως την τελευταία της στιγμή. Ακόμη και στο κρεβάτι του νοσοκομείου, λένε, προσπάθησε να φλερτάρει με έναν νοσοκόμο. Η βιογράφος της ωστόσο δεν το πιστεύει. Οχι επειδή η Ταμάρα ντε Λεμπίτσκα δεν είχε πια την επιθυμία, αλλά επειδή ο εν λόγω νεαρός δεν ήταν αρκετά ωραίος.

Σήμερα θα έλαμπε από χαρά αν ήξερε ότι η Σάρον Στόουν, μια γυναίκα-σύμβολο του σεξ, θέλει να ερμηνεύσει τον ρόλο της ζωγράφου στην ταινία που θα γυριστεί με θέμα την πολυτάραχη ζωή της. Θα χαιρόταν ακόμη περισσότερο αν μάθαινε ότι θεωρείται πλέον μια μεγάλη εκπρόσωπος της ζωγραφικής του 20ού αιώνα. Στο τέλος πήρε αυτό που ήθελε, όπως έκανε πάντα.

Η βιογραφία της Ταμάρα ντε Λεμπίτσκα από τη Λώρα Κλάριτζ, με τίτλο «Α Life of Deco and Decadence», κυκλοφορεί στη Βρετανία από τις εκδόσεις Bloomsbury.

Oiseau de Marbr

Η πολυθρόνα Oiseau de Marbr από τον Francois-Xavier Lalanne. Φτιαγμένα το 1974 από πεντελικό μάρμαρο, τα πουλιά-πολυθρόνες είναι παραγγελία του Ιόλα στον Lalanne για το θρυλικό σπίτι της Αγίας Παρασκευής. Βγήκαν τρεις μόνο σειρές: μια για τον Ιόλα, μια για τον ίδιο τον Lalanne και μια για τους κολλητούς φίλους του τελευταίου Yves Saint Laurent και Pierre Berge (η φωτό είναι από την πρόσφατη δημοπρασία του Yves Saint Laurent στους Cristie's).

Ιόλας ή τίποτα...

της Παρής Σπίνου-φωτ. Πάνος Πετρόπουλος

Και όμως, στη λεηλατημένη βίλα του Αλέξανδρου Ιόλα στην Αγία Παρασκευή υπάρχουν ακόμα έργα τέχνης.

Οχι από την περίφημη συλλογή του, βεβαίως. Κακότεχνα... γκράφιτι σε κόκκινο και μαύρο χρώμα στους τοίχους είναι οι μοναδικές εικαστικές πινελιές σ' αυτό το ερειπωμένο παλάτι, που κάποτε υπήρξε ναός της σύγχρονης τέχνης.

Δεκαεπτά χρόνια έχουν περάσει από το θάνατο του δαιμόνιου εμπόρου τέχνης, ο οποίος ανακάλυψε και ανέδειξε πολλούς διάσημους καλλιτέχνες, ενώ δεν έπαψε μέχρι το τέλος να «σκανδαλίζει» με την εκκεντρική συμπεριφορά του, που δεν χωρούσε σε καλούπια. Στις μυθικές συλλογές του συμπεριλαμβάνονταν διάσημες υπογραφές -από τον Αντι Γουόρχολ, τον Μαξ Ερνστ, τον Ρενέ Μαγκρίτ μέχρι τον Παύλο, τον Τάκι, τον Ακριθάκη- αλλά και ελληνικές αρχαιότητες, βυζαντινές εικόνες, σπάνιες αντίκες.

Δεκαεπτά χρόνια διαρκεί και η περιπέτεια της εγκαταλειμμένης κατοικίας του που σχεδίασε ο Πικιώνης με τον Τσαρούχη, ενώ στις δόξες της φιλοξένησε τον Νουρέγεφ, τον Ντε Κίρικο, την Τζάκι, τη Μελίνα... Από τη στιγμή που έγινε γνωστός ο θάνατός του Ιόλα άρχισε και η αποψίλωση του αρχοντικού. Λένε ότι ακόμα και με καμιόνια κουβαλούσαν, γνωστοί και άγνωστοι, τους πίνακες, τα σπάνια χαλιά, τους λαμπερούς πολυελαίους. Απογυμνωμένη, η βίλα έγινε στέκι ναρκομανών και καταφύγιο άστεγων λαθρομεταναστών. Και, σαν να μην έφταναν όλα αυτά, παραλίγο να καεί πριν από λίγες ημέρες, όταν εκδηλώθηκε φωτιά στο υπόγειό της. Ευτυχώς οι περίοικοι είδαν τον καπνό και ειδοποίησαν εγκαίρως την πυροσβεστική...

«Δεν νομίζω ότι ήταν εμπρησμός, γιατί δεν βρέθηκαν τέτοια στοιχεία. Μάλλον κάποια παιδιά θα έπαιζαν με βαρελότα» εκτιμά ο δήμαρχος της Αγίας Παρασκευής, Αντώνης Σιδέρης, ο οποίος, όπως και ο προκάτοχός του, επιδιώκει την απαλλοτρίωση της βίλας και του οικόπέδου της, περίπου έξι στρεμμάτων, για να τη μετατρέψει σε πολιτιστικό κέντρο και μουσείο μοντέρνας τέχνης. Είναι ίσως η τελευταία ευκαιρία για να διασωθεί και να αξιοποιηθεί το ανάκτορο του Ιόλα, ενώ το χρονόμετρο μετράει αντίστροφα μέχρι τον Σεπτέμβριο. Τότε λήγει και η προθεσμία που το δικαστήριο έχει ορίσει για την απαλλοτρίωση του οικοπέδου.

«Στις αρχές του έτους επιδικάστηκε στον ιδιοκτήτη του ακινήτου Ιόλα, Σπύρο Γεωργίου, αποζημίωση ύψους 9,5 εκατομμυρίων ευρώ, ωστόσο, μέσω του δικηγόρου του δέχτηκε ρύθμιση στα 5 εκατομμύρια ευρώ» εξηγεί ο δήμαρχος.

«Το υπουργείο Πολιτισμού ήδη μας παρέχει πίστωση 2,5 εκατομμυρίων, ενώ γίνονται προσπάθειες να βρεθούν και τα υπόλοιπα. Η αναπληρώτρια υπουργός Πολιτισμού, Φάνη Πάλλη-Πετραλιά, έχει ζητήσει, από τον Μάιο, αύξηση πίστωσης για την απαλλοτρίωση του χώρου από το υπουργείο Οικονομίας» συνεχίζει, δείχνοντάς μας το σχετικό έγγραφο. «Εκτοτε, δεν είχαμε κάποια άλλη επικοινωνία, γιατί, όπως μας τόνισαν, το βάρος δίνεται στα ολυμπιακά έργα».

Ενα ανάκτορο σε εγκατάλειψη

Σήμερα είναι εύκολο και για ένα παιδί να πηδήξει τη μάντρα της αφύλαχτης βίλας. Το θέαμα που αντικρίζεις είναι αποκαρδιωτικό. Στον κήπο, μέσα στην οργιώδη βλάστηση, είναι πεσμένο ένα από τα «Σινιάλα» του Τάκι. Το άλλοτε ολόλευκο αρχοντικό έχει πλέον το χρώμα της μούχλας. Οι μπαλκονόπορτες χάσκουν ανοιχτές. Στο ισόγειο έντονη η μυρωδιά από την υγρασία. Στο πάτωμα μια κομματιασμένη στήλη της Ραβένας από κόκκινο μάρμαρο, αφίσες, κατάλογοι εκθέσεων και παλιά «Newsweek» με εξώφυλλο τον Ρέιγκαν να φοράει το «αιώνιο» χαμόγελο και τον Χομεϊνί με τη βλοσυρή μάσκα του.

Παντού πεταμένα ρούχα. «Λες να είναι από την πανάκριβη γκαρνταρόμπα του Ιόλα;» ήταν προς στιγμήν η σκέψη μας, για να προσγειωθούμε βλέποντας την ετικέτα ενός σακακιού: «mαde in Poland». Στην κουζίνα ξεχαρβαλωμένη η πόρτα του ψυγείου, που ήταν πάντα γεμάτο σαμπάνιες και εκλεκτά εδέσματα. Στον όροφο, σε μια γωνιά, αναποδογυρισμένοι οι καναπέδες-γλυπτά του Μάτα από λευκό δέρμα αλόγου (!). Τουλάχιστον οι τοίχοι, εξ ολοκλήρου από λευκό μάρμαρο, είναι ανέγγιχτοι, αν εξαιρέσει κανείς τα γκράφιτι. Ατόφια παραμένουν και τα μεγάλα μαρμάρινα τραπέζια που κοσμούσαν την τραπεζαρία και τον κήπο...

«Δεν μπορούμε να αναστήσουμε το ανάκτορο του Ιόλα, αλλά θα το ανακαινίσουμε και θα το κάνουμε χώρο πολιτισμού» υπόσχεται ο δήμαρχος της Αγίας Παρασκευής. «Ακόμα και προσφορές έχουμε από καλλιτέχνες και συλλέκτες που συνεργάζονταν με τον Ιόλα, οι οποίοι θέλουν να μας χαρίσουν έργα και προσωπικά του αντικείμενα. Μάλιστα, πριν από λίγο καιρό μας ειδοποίησε ο ιταλός γλύπτης Ελιζέο Ματιάτσι ότι θέλει να μας στείλει ένα γλυπτό που του το είχε αγοράσει ο Ιόλας λίγο πριν πεθάνει...».

«Ακόμα και σήμερα τα έργα της συλλογής του Ιόλα όταν βγαίνουν σε δημοπρασία θεωρούνται φαβορί γιατί είναι μοναδικά κομμάτια», τονίζει ο γκαλερίστας Νίκος Σταθούλης, που έχει γράψει και τη βιογραφία του συλλέκτη.

«Τώρα έχουν μείνει στη βίλα του μόνο όσα ήταν βαριά και δεν μπορούσαν να τα σηκώσουν οι κλέφτες. Οπως δύο έργα του Ματιάτσι, που πρέπει να βρίσκονται στο υπόγειο του σπιτιού, το "Ρόμα" από μολύβι και η "Ταριχευμένη κουλτούρα" από μπομπίνες κινηματογράφου. Πρόσφατα με πληροφόρησαν ότι η "Χοντρή Νανά", ένα τεράστιο γλυπτό της Νίκι ντε Σεν Φαλ που υπήρχε στην είσοδο της βίλας, εντοπίστηκε σε μια μάντρα στο Πικέρμι. Αυτός που το έχει ζητάει "φύλακτρα" για να το δώσει... Η αγωνία του Ιόλα ήταν να μείνει στο σπίτι του η συλλογή του και αυτό πρέπει να το προσπαθήσουμε τώρα οι φίλοι, οι καλλιτέχνες, όλοι όσοι τον γνώριζαν».

7 - 11/07/2004